Waarom is het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO) juist nu zo belangrijk?

“We staan voor een grote opgave. De vergrijzing zorgt voor een verdubbeling van het aantal ouderen, terwijl het aantal zorgmedewerkers niet meegroeit. Daarnaast is het huidige systeem complex en niet zo toegankelijk voor ouderen. Dat vraagt om fundamentele keuzes. Het HLO legt die vast: we richten ons op zorg en ondersteuning waarbij de oudere zo lang mogelijk zelfstandig en thuis kan blijven wonen, met oog voor wat hun omgeving kan bijdragen. En als dat niet meer lukt, is het belangrijk dat we kunnen garanderen dat zorg voor de meest kwetsbare ouderen thuis en in het verpleeghuis beschikbaar blijft. Dat vraagt om een heldere koers, afspraken en stabiliteit. Die combinatie maakt dit akkoord krachtig.”

Wat merken ouderen concreet van de afspraken uit het HLO?

“Allereerst dat de zorg meer draait om hun kwaliteit van bestaan. Ouderen blijven vaker thuis wonen, met zorg die aansluit op hun persoonlijke situatie. Daarvoor is ook afgesproken dat we inzetten op reablement, inzet van technologie en de ondersteuning van naasten en anderen uit de directe omgeving van de oudere. Tegelijkertijd bouwen we aan een systeem waarin verpleeghuiszorg beschikbaar is als het echt niet anders kan, met een opnametoets (afwegingskader) voor verblijf waarbij de sociale context wordt meegenomen, rekening houdend met draagkracht van het netwerk.”

Wat betekent dit akkoord voor zorgprofessionals in de praktijk?

“Dat het stelsel eenvoudiger wordt, bijvoorbeeld door het vereenvoudigen van herindicaties. En dat we de administratieve lasten verminderen door inzet van A.I. Dit moet ook bijdragen aan het verkleinen van het arbeidsmarkttekort. En het HLO levert zorgprofessionals ook meer invloed, inspiratie, instrumenten en samenwerking. Denk bijvoorbeeld aan grotere professionele ruimte voor maatwerkzorg en richtlijnontwikkeling. Dat betekent betere samenwerking met naasten aan de voorkant en meer toegang tot innovatie waardoor zorgmedewerkers hun werk efficiënter en effectiever kunnen uitvoeren. Daarmee wordt hun rol steviger en toekomstbestendiger, met hopelijk positieve gevolgen voor hun werkplezier én voor de kwaliteit van de zorg.”

Zijn er nog punten die je mee zou willen geven over het HLO?

“Zeker, namelijk dat we niet naar dit zorgakkoord moeten kijken in isolement. We moeten het in samenhang zien met wat er in de domeinen van wonen en welzijn gebeurt. Want dat moet elkaar versterken. Het HLO vormt samen met het Algemeen Zorg en Welzijn Akkoord (AZWA) het fundament voor toekomstbestendige ouderenzorg. Waar het HLO zich richt op de grote lijn voor de langdurige zorg, biedt het AZWA handvatten voor de samenwerking in de regio en met het sociaal domein. Denk aan voorzieningen in de wijk voor mensen met beginnende dementie, betere toegang tot palliatieve zorg en een gezamenlijke aanpak van het personeelstekort. Op het gebied van wonen is er nog veel te doen. We werken samen met andere partijen aan een groot Woonprogramma voor 290.000 ouderenwoningen tot 2030. Daarnaast zou ik ook een wat grotere inzet op het opleiden van mensen willen zien. En hoewel het akkoord veel financiële ruimte biedt – bijvoorbeeld door het deels terugdraaien van de eerder afgesproken korting van 660 miljoen – blijven investeringen nodig, ook op de langere termijn. Dit akkoord is een belangrijke stap en gamechanger voor het toekomstbestendig maken van de Wlz.”

Welke afspraken waren voor ActiZ het meest belangrijk om in het akkoord te krijgen?

“Wij hechten grote waarde aan het versterken van de eigen capaciteiten van ouderen. Het akkoord zet duidelijk in op het faciliteren van ouderen, zodat ze langer zelfstandig kunnen blijven functioneren. ActiZ onderzoekt samen met ZN hoe reablement breed kan worden ingevoerd. Daarnaast is zeer van belang dat het uitgangspunt zorg zonder verblijf is geworden en indien zorg in de thuissituatie niet meer verantwoord of passend is, verblijf in een verpleeghuis in beeld komt. Het HLO maakt afspraken over één leveringsnorm voor Wlz-zorg thuis, met eenvoudiger opschaling en het vereenvoudigen van de contractering, waardoor zorgorganisaties meer zekerheid en ruimte krijgen om zorg passend te leveren. En ten slotte is voor ons erg belangrijk dat opname in het verpleeghuis niet langer vanzelfsprekend wordt, maar persoonsgericht en gebaseerd op iemands sociale omgeving, inzet en beschikbare hulpmiddelen. In het HLO is vastgelegd dat er een opnametoets komt die scherpere criteria hanteert, zodat alleen de meest kwetsbaren daadwerkelijk instromen en professionals en mantelzorg partners hierin een stem krijgen.”

KADER OVER HET HLO

Organisaties die actief hebben deelgenomen aan het opstellen van het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg zijn: ActiZ, Vereniging Nederlandse Gemeenten, Seniorencoalitie, Sociaal Werk Nederland, Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland, Zorgverzekeraars Nederland, MantelzorgNL, Zorgthuisnl, Verenso, Patiëntenfederatie Nederland, LOC Waardevolle zorg én het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Ook betrokken zijn de LHV, de Nederlandse Zorgautoriteit, Zorginstituut Nederland, Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, Centrum Indicatiestelling zorg en het Centraal Administratie Kantoor (CAK).

‍